Trang nhất
Diễn đàn phát triển
Tin tức & Sự kiện
Luật pháp hàng hải
Khoa học Công nghệ-Bảo vệ môi trường
ATGT- ANHH
Văn hóa - Nghệ thuật
Quốc tế
Giới thiệu văn bản mới
Thứ Ba 08/05/2012 13:58
Thuật ngữ hàng hải

Thuật ngữ hàng hải

Picked ports (cảng được chọn)

Một số cảng trong phạm vi những cảng (range of ports) nêu trong hợp đồng vận chuyển theo chuyến mà người thuê vận chuyển chọn làm cảng bốc hoặc dỡ hàng cho tàu. Những cảng được chọn thường là những cảng có nhiều điều kiện thuận lợi cho bốc dỡ hàng nhanh chóng, an toàn hoặc là cảng tập trung hay đầu mối giao thương. Tiền cước vận chuyển cho những cảng này được thỏa thuận trong hợp đồng.

Inmarsat (Hệ thống vệ tinh hàng hải quốc tế)

Từ viết tắt của "International Maritime Satellite System".

FIATA (Liên đoàn quốc tế các hiệp hội giao nhận) 

Từ viết tắt của tiếng Pháp “Fédération Internationale des Associations de Transitaires et Assimilés. Tên đầy đủ bằng tiếng Anh của tổ chức này là “Intetnational Federation of Freight Forwarders Association. Đây là một tổ chức quốc tế lớn, có uy tín, thành lập tại Viên (Áo) năm 1926, trụ sở tại Zurich (Thụy Sỹ), bao gồm các hiệp hội giao nhận của nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ thành viên hoạt động trên lĩnh vực giao nhận hàng hóa quốc tế. FIATA bao gồm hàng chục nghìn thành viên của khoảng 150 quốc gia và vùng lãnh thổ, trong đó có Hiệp hội Giao nhận kho vận Việt Nam (VIFFAS). FIATA được nhiều tổ chức kinh tế quốc tế, kể cả của Liên hiệp quốc công nhận là một tổ chức tư vấn về logistics, giao nhận quốc tế. Điều lệ giao nhận, mẫu vận đơn FBL (FIATA Bill of Lading)... là những văn kiện có giá trị do FIATA soạn thảo, được công nhận và sử dụng rộng rãi trong thương mại quốc tế.

Life jacket (phao áo cá nhân)

Phao trang bị cho mọi người trên tàu biển và được cất giữ trong phòng ở của mỗi người. Phao áo cá nhân giúp người bị nạn nổi dễ dàng trên mặt nước và được mặc khi có lệnh rời bỏ tàu. Phao áo cá nhân màu da cam, ghi rõ tên tàu và cảng đăng ký. Phao còn được trang bị còi, đèn và băng phản quang để những người lâm nạn có thể liên lạc với nhau trong đêm tối trên biển. Phao này còn được trang bị thêm trên buồng lái, trong buồng điều khiển máy và cạnh kho mũi, nơi gần khu vực trực neo (nếu khoảng cách từ buồng lái tới mũi trên 100m). Những phao áo cá nhân được trang bị thêm là những phao áo dự phòng giành cho những người đang trực ca.

Act of war (hành động chiến tranh)

Hành động bao gồm hành động thù địch (phá hoại, bắt giữ, tịch thu…), nội chiến, nổi loạn, khởi nghĩa, chiến tranh giữa các quốc gia (hay vùng lãnh thổ) và các hành động gây xung đột khác. Rủi ro chiến tranh là một điều khoản bảo hiểm thường thấy trong nghiệp vụ bảo hiểm tàu biển và hàng hóa theo điều khoản bảo hiểm chiến tranh.

Deadweight charter (thuê bao trọng tải tàu biển)

Một cách thuê vận chuyển hàng hóa (thường gọi là thuê bao trọng tải tàu biển) trong hợp đồng vận chuyển theo chuyến chở hàng khô rời (dry bulk cargo) như than, cùi dừa (copra) để rời… trên cơ sở tiền cước vận chuyển được trả theo tấn trọng tải của tàu, ví dụ: “xxx đô la Mỹ/dwt FIOT – free in out and trim”. Người thuê bao trọng tải tàu không phải trả cước khống (dead freight) nếu không có đủ hàng cho tàu. Thuê bao trọng tải tàu biển giúp người thuê vận chuyển chủ động trong việc lựa chọn loại hàng, số lượng hàng phù hợp với khả năng vận chuyển của tàu.

APPS (Luật chống ô nhiễm do tàu biển gây ra)

Từ viết tắt của "The Act to Prevent Pollution from Ships".

Life buoy (phao tròn)

Phao tròn được trang bị trên tàu biển, dùng để cứu người bị rơi xuống biển, giúp họ có phương tiện nổi để bám. Phao màu da cam, ghi rõ tên tàu, tên cảng đăng ký; có dây bám và có băng phản quang dán trên thân phao. Phao tròn được treo trên các lan can ở hai bên mạn tàu (boong chính, hai bên cánh gà buồng lái, boong lái và boong ca-nô). Trên tàu có 4 loại phao tròn: Phao tròn có dây, phao tròn không dây, phao tròn có đèn và phao tròn có đèn và khói. Phao tròn có đèn và khói được lắp ở hai bên cánh gà buồng lái, dùng để cứu khẩn cấp người rơi xuống biển. Để giúp phao rơi dễ dàng, phao gắn ở hai bên cánh gà buồng lái phải có trọng lượng lớn hơn các phao tròn khác trên tàu. Mỗi khi phát hiện có người rơi xuống biển, cần ném ngay phao tròn có thể lấy được ở nơi gần nhất  cho họ. Số lượng phao tròn của mỗi tàu phụ thuộc vào kích thước của tàu và số lượng người trên tàu. Thông thường mỗi tàu biển chở hàng được trang bị ít nhất 8 phao tròn.      

Double hull (vỏ kép, vỏ đôi)

Vỏ tàu biển (thân tàu biển) được đóng gồm 2 lớp vỏ, thường gọi là “vỏ đôi” hoặc “vỏ kép”. Tàu có vỏ kép thường là tàu chở dầu, để phòng tránh hoặc hạn chế đến mức thấp nhất dầu bị tràn ra khỏi tàu (tràn dầu) khi tàu gặp tai nạn hàng hải như đâm va, mắc cạn…

Near clause (điều khoản đến gần)

Người vận chuyển có nghĩa vụ đưa tàu đến nơi bốc dỡ hàng đúng quy định của hợp đồng vận chuyển hàng hóa nhưng đôi khi không thể thực hiện được như vậy do những trở ngại không thể khắc phục được như cảng bị phong tỏa, luồng vào cảng bị bồi lấp, cầu cảng hỏng do bão lũ… làm cho tàu không thể đến nơi một cách an toàn. Do đó, một số hợp đồng có điều khoản quy định về “Điều khoản đến gần” để người vận chuyển có thể đưa tàu đến một nơi gần với nơi thỏa thuận trong hợp đồng để bốc, dỡ hàng và vẫn được coi là không vi phạm hợp đồng. Thí dụ, một hợp đồng vận chuyển hàng hóa rất phổ biến - hợp đồng mẫu “Gencon” (as revised 1922, 1976 and 1994), dòng 7, 8 và 9 ghi: “Tàu biển nói trên phải đến cảng bốc hàng... hoặc địa điểm gần đó mà tàu có thể cập cầu cảng an toàn và trong tình trạng luôn luôn đậu nổi...” (The said vessel shall… proceed to the loading port... or so near thereto as she may safely get and lie always afloat...).

Life raft (phao bè cứu sinh tự thổi)

Phao bè tự thổi được trang bị ở mỗi mạn tàu, có sức chứa đủ toàn bộ thuyền viên trên tàu. Phao bè tự thổi là xuồng cứu sinh dự phòng, được xếp trong một vỏ áo phao cứng, gắn trên boong tàu. Phao được hạ bằng cách buộc đầu dây khởi động phao vào điểm cố định trên boong tàu và lăn phao xuống nước. Kéo dây khởi động phao bè về tàu (khoảng 30m) và giật mạnh, chai gió trong phao sẽ thổi căng phao. Khi phao được thổi căng, vỏ phao sẽ mở ra, trở thành một phao bè cứu sinh trên biển. Phao bè tự thổi cũng có thể tự bung ra khỏi tàu khi tàu chìm đột ngột nhờ thiết bị tự hạ (hydrolic released unit). Bên trong phao bè tự thổi có đầy đủ bơi chèo, lương khô, nước ngọt và các phương tiện cấp cứu cần thiết khác cho người bị nạn. Nếu khoảng cách từ mũi tàu đến ca-bin buồng lái trên 100m thì cần có một phao bè cho thuyền viên trực ca neo ở mũi tàu, sức chứa tối thiểu là 6 người. 

Abatement (giảm giá)

Sự giảm giá đối với tiền cước vận chuyển hay giá bán hàng hóa, dịch vụ…

Lifeboat (xuồng cứu sinh)

Mỗi xuồng cứu sinh được trang bị trên tàu phải có sức chứa toàn bộ thuyền viên trên tàu. Xuồng cứu sinh dùng khi rời bỏ tàu (ship abandonment). Cũng như phao bè, xuồng cứu sinh cũng được trang bị đầy đủ bơi chèo, lương khô, nước ngọt và các trang bị thiết yếu khác cho người bị nạn. Thông thường, mỗi tàu có 2 xuồng cứu sinh gắn ở hai bên mạn tàu, trong đó 1 xuồng có chức năng làm xuồng cứu nạn (rescue boat). Xuồng cứu sinh được gắn trên giá treo xuồng (davit). Muốn hạ xuồng, chỉ cần làm một số động tác đơn giản như mở các dây chằng buộc, tháo chốt giá treo xuồng… xuồng sẽ tự rời khỏi giá do trọng lực của chính nó. Một số tàu hiện đại (kiểu mới) được thiết kế chỉ có 1 xuồng cứu sinh (đồng thời là xuồng cứu nạn) ngay phía trên boong lái (poop deck). Trên vỏ xuồng cứu sinh có ghi rõ tên tàu, cảng đăng ký, số lượng thuyền viên định biên trên tàu. Vỏ xuồng màu da cam, được dán băng phản quang để dễ nhận biết khi xuồng trôi nổi trên biển vào ban đêm.      

Convenient speed (tốc độ thích hợp)

Trong vận chuyển hàng hóa theo hợp đồng vận chuyển theo chuyến, sau khi bốc hàng lên tàu, người vận chuyển có nghĩa vụ cho tàu chạy với “tốc độ hợp lý” để đưa hàng đến cảng trả hàng. Tuy vậy, khái niệm này dễ xảy tranh chấp giữa chủ tàu/người vận chuyển và người thuê vận chuyển, nhất là trong những chuyến vận chuyển dài ngày có xảy ra chậm trễ trong việc tàu đến cảng trả hàng. Do đó, nhiều chủ tàu/người vận chuyển thường đưa vào hợp đồng khái niệm “với tất cả tốc độ hợp lý” (with all reasonable speed) hoặc “với hành trình nhanh nhất có thể (with all reasonable despatch).                                                                                            

Pilot station (vùng đón trả hoa tiêu)

Vùng nước để tàu thuyền neo đậu đón trả hoa tiêu.

Box scanner (máy soi container)

Máy dùng "tia X" (X-ray machine), thường được lắp đặt tại cảng biển, để kiểm tra hàng hóa đóng trong container mà không cần phải mở container. Hàng hóa được soi bằng cách xe chở container đi qua một cỗ máy lớn có thiết bị quét (scan) để tìm hàng nghi ngờ. Hàng hóa thường được soi trên cơ sở ngẫu nhiên khoảng 10-15% số lượng container hoặc do có thông báo trước về lô hàng nào đó. Máy soi container ra đời do yêu cầu về an toàn, an ninh, chống buôn lậu của nhiều nước hoặc vùng lãnh thổ và dần trở thành một công cụ hữu hiệu trong việc kiểm tra hàng hóa.

                                                             LS. NGÔ KHẮC LỄ, Vietfracht (Biên soạn)

 

Các tin khác
  • THUẬT NGỮ HÀNG HẢI (03/04/2012 14:16)
  • Có bao nhiêu loại vận đơn và cần lưu ý gì khi sử dụng? (03/04/2012 14:04)
  • Bàn về hiệu lực hợp đồng dưới góc độ pháp lý– Có thể áp dụng trong hợp đồng quản lý tàu (SHIPMAN 98) (03/04/2012 14:02)
  • Có bao nhiêu loại vận đơn và cần lưu ý gì khi sử dụng? (03/02/2012 09:49)
  • THUẬT NGỮ HÀNG HẢI (03/02/2012 09:46)
  • Trách nhiệm đưa ra lời cảnh báo trước (02/02/2012 10:50)
  • Có bao nhiêu loại vận đơn và cần lưu ý gì khi sử dụng? (02/02/2012 10:49)
  • THUẬT NGỮ HÀNG HẢI (02/02/2012 10:47)
  • Bộ luật HHVN 2005: Tiếp tục hoàn thiện, tạo hành lang pháp lý thông thoáng hơn (02/02/2012 10:45)
  • Phao khổng lồ là gì? Trên tàu có bao nhiêu loại phao? (01/02/2012 09:50)
  • Cần lưu ý gì khi ủy quyền ký phát vận đơn? (01/02/2012 09:48)
  • THUẬT NGỮ HÀNG HẢI (01/02/2012 09:43)
  • Sửa đổi quy định đăng ký, mua và bán tàu biển (01/02/2012 09:42)
  • Bạn có biết về kênh đào Panama ? (12/10/2011 09:33)
  • CĂN CỨ VÀO ĐÂU ĐỂ XÁC ĐỊNH QUYỀN TÀI PHÁN? (12/10/2011 09:31)
  • 278 Tôn Đức Thắng - Quận Đống Đa - Hà Nội
    Tel: (844) 8569423/ 8569424 Fax: (844) 8569425